Leita Ý frÚttum mbl.is

┴ evrusvŠ­i­ framtÝ­ina fyrir sÚr?

euro-coin1Tilkoma evrunnar var fyrst og fremst hugsu­ sem stˇrt samrunaskref innan Evrˇpusambandsins. Tilgangurinn var ÷­ru fremur pˇlitÝskur en ekki efnahagslegur, ■.e. a­ knřja enn frekar ß um pˇlitÝskan samruna innan Evrˇpusambandsins. Fyrir viki­ kemur sennilega fßum ß ˇvart a­ fj÷ldi virtra hagfrŠ­inga og fjßrmßlastofnana hafi ß undanf÷rnum ßrum Ý vaxandi mŠli lřst miklum efasemdum um a­ evrusvŠ­i­ eigi framtÝ­ fyrir sÚr. SvŠ­i sem samanstendur af hagkerfum sem eru m÷rg hver afar ˇlÝk Ý grundvallaratri­um og Ý raun vandsÚ­ a­ eigi samlei­ sem eitt myntsvŠ­i ˙t frß hagfrŠ­ilegum sjˇnarmi­um.

SamkvŠmt kenningu bandarÝska hagfrŠ­ingsins Robert Mundell, sem stundum hefur veri­ titla­ur fa­ir evrusvŠ­isins, um hi­ hagkvŠma myntbandalag ■arf myntbandalag a­ uppfylla ■rj˙ skilyr­i til ■ess a­ geta talizt hagkvŠmur kostur. Ůa­ er athyglisvert a­ evrusvŠ­i­ hefur aldrei uppfyllt neitt ■eirra en ■essi skilyr­i eru:

  1. Hagsveiflur ß milli ■eirra rÝkja sem mynda vi­komandi myntbandalag ver­a a­ vera Ý takt ■annig a­ ekki sÚ ■÷rf ß sjßlfstŠ­ri peningamßlastefnu fyrir hvert rÝki.
  2. Laun ■urfa a­ vera sveigjanleg ■annig a­ ■au lŠkki ■egar og ■ar sem eftirspurn minnkar en hŠkki ■ar sem eftirspurn eykst. Ůannig sÚ tryggt a­ atvinnustigi­ haldist st÷­ugt ■rßtt fyrir a­ hagsveiflan sÚ ekki alls sta­ar s˙ sama og sjßlfstŠ­ peningamßlastjˇrntŠki a­ildarrÝkjanna hafi veri­ tekin ˙r sambandi.
  3. Vinnuafl ■arf a­ vera hreyfanlegt innan myntbandalagsins ■annig a­ fˇlki geti ß au­veldum hßtt flutt af ■eim svŠ­um ■ar sem atvinnuleysi rÝkir ■anga­ sem eftirspurn er eftir vinnuafli.

Kenning Mundells hefur noti­ vinsŠlda og vi­urkenningar hjß flestum hagfrŠ­ingum. SamkvŠmt henni nŠgir ■ˇ a­ eitt ■essara skilyr­a sÚ uppfyllt til a­ a­ild a­ myntbandalagi geti talist hagkvŠm. En eins og ß­ur segir uppfyllti evrusvŠ­i­ ■essi skilyr­i ekki Ý upphafi og gerir ekki enn. Engu a­ sÝ­ur var fari­ af sta­ me­ verkefni­.

Fjßrmßlakreppa sem n˙ gengur yfir heiminn hefur auki­ mj÷g ß ßhyggjur af ■vÝ a­ ■essir og fleiri ßgallar evrusvŠ­isins muni lei­a til ■ess a­ ■a­ li­ist Ý sundur Ý nßnustu framtÝ­. FrÚttir ■ess efnis heyrast Š oftar og gildir ■ar einu hvort um er a­ rŠ­a har­a Evrˇpusambandssinna, al■jˇ­legar fjßrmßlastofnanir e­a virta frŠ­imenn. Ůannig var t.d. greint frß ■vÝ Ý Financial Times 9. aprÝl 2008 a­ vaxandi ˇsamrŠmis gŠtti ß milli hagkerfa a­ildarrÝkja evrusvŠ­isins sem ger­i Se­labanka Evrˇpusambandsins erfitt fyrir a­ halda ˙ti sameiginlegri peningamßlastefnu fyrir evrurÝkin. Ůa­ sem henta­i einu evrurÝki henta­i ekki ÷­ru o.s.frv. SÚrstaklega gŠtti mikillar og vaxandi togstreitu Ý ■essum efnum ß milli nor­ur- og su­urhluta evrusvŠ­sins.

Hinn virti franski banki BNP Paribas sendi frß sÚr skřrslu Ý jan˙ar 2008 undir nafninu "EMU Concerns" ■ar semá vara­ var vi­ vaxandi spennu innan evrusvŠ­isins ß milli nor­ur- og su­urhluta ■ess. „ŮvÝ meira sem hagkerfin ■rˇast Ý mismunandi ßttir, ■vÝ ˇhagstŠ­ari ver­ur peningamßlstefnan. Ůa­ sem kann a­ vera of ■r÷ngt fyrir suma kann a­ vera of vÝtt fyrir a­ra innan Myntbandalags Evrˇpusambandsins (EMU) sem aftur lei­ir til ■ess a­ mismunurinn ß milli hagkerfa eykst enn meira," segir m.a. Ý skřrslunni. Ennfremur kemur fram Ý henni a­ mi­střrt peningamßlakerfi evrusvŠ­isins sÚ fyrir viki­ ˇtraust Ý grundvallaratri­um. Bankinn vildi ekki ganga svo langt a­ spß fyrir um endalok evrusvŠ­isins, en gat ■ess engu a­ sÝ­ur Ý skřrslunni a­ ■a­ vŠri ekki tilviljun a­ ÷ll misheppnu­ myntbandal÷g hef­u veri­ l÷g­ ni­ur ß tÝmum spennu Ý efnahagslÝfinu. (The Daily Telegraph 09/01/08)

═ september 2006 gaf brezka rannsˇknarstofnunin Centre for European Reform ˙r skřrslu sem bar heiti­ "Will the eurozone crack?" ■ar sem vara­ var vi­ hŠttunni ß ■vÝ a­ evrusvŠ­i­ li­a­ist Ý sundur Ý nßinni framtÝ­, sem aftur myndi setja allan innri marka­ Evrˇpusambandsins Ý hŠttu, ef a­ildarrÝki sambandsins - ■ß einkum og sÚr Ý lagi ═talÝa - kŠmu ekki ß mikilvŠgum efnahagsumbˇtum. SamkvŠmt skřrslunni leiddi tilkoma evrusvŠ­isins til ■ess a­ rÝkisstjˇrnir a­ildarrÝkja ■ess ur­u vŠrukŠrar og t÷ldu sig ekki lengur ■urfa a­ koma ß ˇvinsŠlum efnahagsumbˇtum. Fyrir viki­ sÚ s˙ sta­a uppi a­ ═talÝa gŠti sÚ hag sÝnum borgi­ me­ ■vÝ a­ segja skili­ vi­ evrusvŠ­i­. "Misheppnist ═talÝu a­ auka samkeppnishŠfni sÝna mun ■a­ skapa efasemdir um a­ild landsins a­ evrusvŠ­inu og tilvist Myntbandalags Evrˇpusambandsins sem slÝks," segir ennfremur Ý skřrslunni. (Euobserver.com 10/09/06)

═ aprÝl 2006 lřsti Paul de Grauwe, hagfrŠ­iprˇfessor vi­ Ka■ˇlska hßskˇlann Ý Leuven Ý BelgÝu, ■eirri sko­un sinni Ý samtali vi­ AP-frÚttastofuna a­ evrusvŠ­i­ muni lÝ­a undir lok innan 10 til 20 ßra ef ekki komi til aukinn samruni innan Evrˇpusambandsins. Ůetta mat byggir hann ß Ýtarlegri rannsˇkn sinni. De Grauwe, sem er einn af hugmyndafrŠ­ingum evrusvŠ­isins, benti ß a­ ekkert myntbandalag Ý s÷gunni hefur lifa­ af ßn pˇlitÝsks samruna, ■.e. eins rÝkis. (Eubusiness.com 22/04/06)

═ grein Ý franska dagbla­inu Les Echos Ý marz sama ßr vara­i Bradford Delong, prˇfessor Ý hagfrŠ­i vi­ Berkeley-hßskˇla Ý KalifornÝu, vi­ ■vÝ a­ evran vŠri sÝfellt a­ stu­la a­ meiri vandamßlum Ý efnahagslÝfi evrurÝkjanna og ef ekki kŠmi til nau­synlegra umbˇta gŠti evrusvŠ­i­ hreinlega hruni­. (Les Echos 07/03/06)

Ůann 26. jan˙ar 2006 lřsti Frits Bolkestein, fyrrverandi yfirma­ur innri marka­smßla Ý framkvŠmdastjˇrn Evrˇpusambandsins, efasemdum sÝnum um a­ evran Štti framtÝ­ fyrir sÚr til lengri tÝma liti­. Ůetta kom fram Ý rŠ­u sem hann hÚlt ß fundi Ý London me­ hollenzkum fyrirtŠkjastjˇrnendum. Sag­ist hann telja a­ evran myndi einkum standa frammi fyrir mikilli prˇfraun eftir um ßratug ■egar lÝklegt vŠri a­ řmis a­ildarrÝki Evrˇpusambandsins ■yrftu a­ standa undir langtum meiri lÝfeyrisskuldbindingum en til ■essa vegna hŠkkandi me­alaldurs Ýb˙a ■eirra. (Euobserver.com 26/01/06)

Al■jˇ­lega fjßrfestingafyrirtŠki­ JP Morgans komast a­ ■eirri ni­urst÷­u hausti­ 2005 a­ evrusvŠ­i­ kynni a­ heyra s÷gunni til innan ßratugar. FyrirtŠki­ sag­i lÝklegt a­ einhver evrurÝkjanna kunni a­ segja skili­ vi­ evrusvŠ­i­ og a­ Štla­ir kostir ■ess a­ taka upp evruna hef­u engan veginn skila­ sÚr eins og lofa­ var. (Jyllands-Posten 20/09/05)

HSBC bankinn Ý London, sß annar stŠrsti Ý heiminum, gaf ˙t Ýtarlega skřrslu Ý j˙lÝ sama ßr ■ar sem kemur fram a­ reynslan af evrusvŠ­inu sÚ svo slŠm a­ ■a­ gŠti veri­ sumum af a­ildarrÝkjum ■ess Ý hag a­ yfirgefa ■a­ og taka upp sÝna fyrri sjßlfstŠ­u gjaldmi­la ß nř. Ůa­ sem einkum veldur ■essu a­ mati bankans er mi­střring Se­labanka Evrˇpusambandsins ß střriv÷xtum innan evrusvŠ­isins sem henti engan veginn ÷llum a­ildarrÝkjum ■ess. Ůetta hafi leitt af sÚr řmsar neikvŠ­ar aflei­ingar fyrir rÝkin og gert ■eim erfitt fyrir a­ hafa e­lilega stjˇrn ß hagkerfum sÝnum. (The Daily Telegraph 12/07/05)

═ aprÝl 2005 kom ˙t skřrsla frß bandarÝska fjßrfestingabankanum Morgan Stanley ■ar sem sag­i m.a. a­ evran stŠ­i frammi fyrir „banvŠnni“ ■rˇun sem gŠti haft Ý f÷r me­ sÚr endalok evrusvŠ­isins. Fjßrmßlamarka­ir vŠru Ý auknum mŠli farnir a­ hafa ßhyggjur af t.a.m. vaxandi verndarhyggju Ý Ůřzkalandi, brestum Ý fjßrmßlastjˇrn Evrˇpusambandsins (■ß einkum vegna ■ess hve erfi­lega hefur gengi­ a­ fß Frakka og Ůjˇ­verja til a­ standa vi­ st÷­ugleikasßttmßla evrusvŠ­isins) og ßhrifa stŠkkunar evrusvŠ­isins til austurs sem ■ř­i a­ enn ˇlÝkari hagkerfi muni ver­a ■ar innanbor­s. (The Daily Telegraph 20/04/05)

A­ sÝ­ustu mŠtti nefna a­ Ý vi­tali vi­ frÚttavefinn Euobserver Ý maÝ 2004 lřsti bandarÝski hagfrŠ­ingurinn og Nˇbelsver­launahafinn Milton heitinn Friedman ■eirri sko­un sinni a­ sterkar lÝkur sÚu ß ■vÝ a­ evrusvŠ­i­ kunni a­ hrynja innan fßrra ßra. Sag­ist hann fyrst og fremst hafa ßhyggjur af ■eim erfi­leikum sem ■a­ hef­i Ý f÷r me­ sÚr a­ vi­halda myntbandalagi ß milli rÝkja me­ jafn ˇlÝk efnahagskerfi, menningu og tungumßl. Sag­ist hann ennfremur telja a­ vandamßl af ■essum toga muni aukast vi­ ■a­ a­ nř a­ildarrÝki Evrˇpusambandsins taki upp evruna. Lag­i Friedman til a­ fyrri gjaldmi­lar evrurÝkjanna yr­u teknir upp aftur. (Euobserver.com 17/05/04)

Ůa­ er ■vÝ kannski ekki a­ fur­a a­ margir hafi efasemdir um evruna. Fyrir utan allt anna­ er einkennilegt Ý ljˇsi slÝkra framtÝ­arspßa a­ sumir skuli leggja ■a­ til a­ tekin ver­i upp evra hÚr ß landi Ý sta­ Ýslenzku krˇnunnar. Ekki sÝzt Ý ljˇsi ■eirrar sta­reyndar a­ ef ═sland gengur Ý Evrˇpusambandi­ og tekur upp evruna ver­ur ekki aftur sn˙i­. Eins og sta­an er Ý dag er einfaldlega ekki gert rß­ fyrir ■vÝ a­ rÝki segi skili­ vi­ sambandi­. Ůvert ß mˇti er gert rß­ fyrir ■vÝ a­ ■au rÝki, sem einu sinni gangi Ý Evrˇpusambandi­, ver­i ■ar um aldur og Švi.

Hj÷rtur J. Gu­mundsson


Heimssýn

Heimssýn

hreyfing sjálfstæðissinna í Evrópumálum, eru þverpólitísk samtök þeirra sem telja hagsmunum Íslendinga best borgið með því að halda áfram að vera sjálfstæð þjóð utan Evrópusambandsins.

 

Sími 895 5334 (Haraldur Ólafsson, formaður)


Nánar um Heimssýn

Vertu með!

Frjáls framlög

Eldri fŠrslur

AprÝl 2021
S M Ů M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  

Heimsˇknir

Flettingar

  • ═ dag (13.4.): 5
  • Sl. sˇlarhring: 11
  • Sl. viku: 699
  • Frß upphafi: 995173

Anna­

  • Innlit Ý dag: 5
  • Innlit sl. viku: 483
  • Gestir Ý dag: 5
  • IP-t÷lur Ý dag: 5

UppfŠrt ß 3 mÝn. fresti.
Skřringar

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband