Leita Ý frÚttum mbl.is

┴ evrusvŠ­i­ framtÝ­ina fyrir sÚr?

euro-coin1Tilkoma evrunnar var fyrst og fremst hugsu­ sem stˇrt samrunaskref innan Evrˇpusambandsins. Tilgangurinn var ÷­ru fremur pˇlitÝskur en ekki efnahagslegur, ■.e. a­ knřja enn frekar ß um pˇlitÝskan samruna innan Evrˇpusambandsins. Fyrir viki­ kemur sennilega fßum ß ˇvart a­ fj÷ldi virtra hagfrŠ­inga og fjßrmßlastofnana hafi ß undanf÷rnum ßrum Ý vaxandi mŠli lřst miklum efasemdum um a­ evrusvŠ­i­ eigi framtÝ­ fyrir sÚr. SvŠ­i sem samanstendur af hagkerfum sem eru m÷rg hver afar ˇlÝk Ý grundvallaratri­um og Ý raun vandsÚ­ a­ eigi samlei­ sem eitt myntsvŠ­i ˙t frß hagfrŠ­ilegum sjˇnarmi­um.

SamkvŠmt kenningu bandarÝska hagfrŠ­ingsins Robert Mundell, sem stundum hefur veri­ titla­ur fa­ir evrusvŠ­isins, um hi­ hagkvŠma myntbandalag ■arf myntbandalag a­ uppfylla ■rj˙ skilyr­i til ■ess a­ geta talizt hagkvŠmur kostur. Ůa­ er athyglisvert a­ evrusvŠ­i­ hefur aldrei uppfyllt neitt ■eirra en ■essi skilyr­i eru:

  1. Hagsveiflur ß milli ■eirra rÝkja sem mynda vi­komandi myntbandalag ver­a a­ vera Ý takt ■annig a­ ekki sÚ ■÷rf ß sjßlfstŠ­ri peningamßlastefnu fyrir hvert rÝki.
  2. Laun ■urfa a­ vera sveigjanleg ■annig a­ ■au lŠkki ■egar og ■ar sem eftirspurn minnkar en hŠkki ■ar sem eftirspurn eykst. Ůannig sÚ tryggt a­ atvinnustigi­ haldist st÷­ugt ■rßtt fyrir a­ hagsveiflan sÚ ekki alls sta­ar s˙ sama og sjßlfstŠ­ peningamßlastjˇrntŠki a­ildarrÝkjanna hafi veri­ tekin ˙r sambandi.
  3. Vinnuafl ■arf a­ vera hreyfanlegt innan myntbandalagsins ■annig a­ fˇlki geti ß au­veldum hßtt flutt af ■eim svŠ­um ■ar sem atvinnuleysi rÝkir ■anga­ sem eftirspurn er eftir vinnuafli.

Kenning Mundells hefur noti­ vinsŠlda og vi­urkenningar hjß flestum hagfrŠ­ingum. SamkvŠmt henni nŠgir ■ˇ a­ eitt ■essara skilyr­a sÚ uppfyllt til a­ a­ild a­ myntbandalagi geti talist hagkvŠm. En eins og ß­ur segir uppfyllti evrusvŠ­i­ ■essi skilyr­i ekki Ý upphafi og gerir ekki enn. Engu a­ sÝ­ur var fari­ af sta­ me­ verkefni­.

Fjßrmßlakreppa sem n˙ gengur yfir heiminn hefur auki­ mj÷g ß ßhyggjur af ■vÝ a­ ■essir og fleiri ßgallar evrusvŠ­isins muni lei­a til ■ess a­ ■a­ li­ist Ý sundur Ý nßnustu framtÝ­. FrÚttir ■ess efnis heyrast Š oftar og gildir ■ar einu hvort um er a­ rŠ­a har­a Evrˇpusambandssinna, al■jˇ­legar fjßrmßlastofnanir e­a virta frŠ­imenn. Ůannig var t.d. greint frß ■vÝ Ý Financial Times 9. aprÝl 2008 a­ vaxandi ˇsamrŠmis gŠtti ß milli hagkerfa a­ildarrÝkja evrusvŠ­isins sem ger­i Se­labanka Evrˇpusambandsins erfitt fyrir a­ halda ˙ti sameiginlegri peningamßlastefnu fyrir evrurÝkin. Ůa­ sem henta­i einu evrurÝki henta­i ekki ÷­ru o.s.frv. SÚrstaklega gŠtti mikillar og vaxandi togstreitu Ý ■essum efnum ß milli nor­ur- og su­urhluta evrusvŠ­sins.

Hinn virti franski banki BNP Paribas sendi frß sÚr skřrslu Ý jan˙ar 2008 undir nafninu "EMU Concerns" ■ar semá vara­ var vi­ vaxandi spennu innan evrusvŠ­isins ß milli nor­ur- og su­urhluta ■ess. äŮvÝ meira sem hagkerfin ■rˇast Ý mismunandi ßttir, ■vÝ ˇhagstŠ­ari ver­ur peningamßlstefnan. Ůa­ sem kann a­ vera of ■r÷ngt fyrir suma kann a­ vera of vÝtt fyrir a­ra innan Myntbandalags Evrˇpusambandsins (EMU) sem aftur lei­ir til ■ess a­ mismunurinn ß milli hagkerfa eykst enn meira," segir m.a. Ý skřrslunni. Ennfremur kemur fram Ý henni a­ mi­střrt peningamßlakerfi evrusvŠ­isins sÚ fyrir viki­ ˇtraust Ý grundvallaratri­um. Bankinn vildi ekki ganga svo langt a­ spß fyrir um endalok evrusvŠ­isins, en gat ■ess engu a­ sÝ­ur Ý skřrslunni a­ ■a­ vŠri ekki tilviljun a­ ÷ll misheppnu­ myntbandal÷g hef­u veri­ l÷g­ ni­ur ß tÝmum spennu Ý efnahagslÝfinu. (The Daily Telegraph 09/01/08)

═ september 2006 gaf brezka rannsˇknarstofnunin Centre for European Reform ˙r skřrslu sem bar heiti­ "Will the eurozone crack?" ■ar sem vara­ var vi­ hŠttunni ß ■vÝ a­ evrusvŠ­i­ li­a­ist Ý sundur Ý nßinni framtÝ­, sem aftur myndi setja allan innri marka­ Evrˇpusambandsins Ý hŠttu, ef a­ildarrÝki sambandsins - ■ß einkum og sÚr Ý lagi ═talÝa - kŠmu ekki ß mikilvŠgum efnahagsumbˇtum. SamkvŠmt skřrslunni leiddi tilkoma evrusvŠ­isins til ■ess a­ rÝkisstjˇrnir a­ildarrÝkja ■ess ur­u vŠrukŠrar og t÷ldu sig ekki lengur ■urfa a­ koma ß ˇvinsŠlum efnahagsumbˇtum. Fyrir viki­ sÚ s˙ sta­a uppi a­ ═talÝa gŠti sÚ hag sÝnum borgi­ me­ ■vÝ a­ segja skili­ vi­ evrusvŠ­i­. "Misheppnist ═talÝu a­ auka samkeppnishŠfni sÝna mun ■a­ skapa efasemdir um a­ild landsins a­ evrusvŠ­inu og tilvist Myntbandalags Evrˇpusambandsins sem slÝks," segir ennfremur Ý skřrslunni. (Euobserver.com 10/09/06)

═ aprÝl 2006 lřsti Paul de Grauwe, hagfrŠ­iprˇfessor vi­ Ka■ˇlska hßskˇlann Ý Leuven Ý BelgÝu, ■eirri sko­un sinni Ý samtali vi­ AP-frÚttastofuna a­ evrusvŠ­i­ muni lÝ­a undir lok innan 10 til 20 ßra ef ekki komi til aukinn samruni innan Evrˇpusambandsins. Ůetta mat byggir hann ß Ýtarlegri rannsˇkn sinni. De Grauwe, sem er einn af hugmyndafrŠ­ingum evrusvŠ­isins, benti ß a­ ekkert myntbandalag Ý s÷gunni hefur lifa­ af ßn pˇlitÝsks samruna, ■.e. eins rÝkis. (Eubusiness.com 22/04/06)

═ grein Ý franska dagbla­inu Les Echos Ý marz sama ßr vara­i Bradford Delong, prˇfessor Ý hagfrŠ­i vi­ Berkeley-hßskˇla Ý KalifornÝu, vi­ ■vÝ a­ evran vŠri sÝfellt a­ stu­la a­ meiri vandamßlum Ý efnahagslÝfi evrurÝkjanna og ef ekki kŠmi til nau­synlegra umbˇta gŠti evrusvŠ­i­ hreinlega hruni­. (Les Echos 07/03/06)

Ůann 26. jan˙ar 2006 lřsti Frits Bolkestein, fyrrverandi yfirma­ur innri marka­smßla Ý framkvŠmdastjˇrn Evrˇpusambandsins, efasemdum sÝnum um a­ evran Štti framtÝ­ fyrir sÚr til lengri tÝma liti­. Ůetta kom fram Ý rŠ­u sem hann hÚlt ß fundi Ý London me­ hollenzkum fyrirtŠkjastjˇrnendum. Sag­ist hann telja a­ evran myndi einkum standa frammi fyrir mikilli prˇfraun eftir um ßratug ■egar lÝklegt vŠri a­ řmis a­ildarrÝki Evrˇpusambandsins ■yrftu a­ standa undir langtum meiri lÝfeyrisskuldbindingum en til ■essa vegna hŠkkandi me­alaldurs Ýb˙a ■eirra. (Euobserver.com 26/01/06)

Al■jˇ­lega fjßrfestingafyrirtŠki­ JP Morgans komast a­ ■eirri ni­urst÷­u hausti­ 2005 a­ evrusvŠ­i­ kynni a­ heyra s÷gunni til innan ßratugar. FyrirtŠki­ sag­i lÝklegt a­ einhver evrurÝkjanna kunni a­ segja skili­ vi­ evrusvŠ­i­ og a­ Štla­ir kostir ■ess a­ taka upp evruna hef­u engan veginn skila­ sÚr eins og lofa­ var. (Jyllands-Posten 20/09/05)

HSBC bankinn Ý London, sß annar stŠrsti Ý heiminum, gaf ˙t Ýtarlega skřrslu Ý j˙lÝ sama ßr ■ar sem kemur fram a­ reynslan af evrusvŠ­inu sÚ svo slŠm a­ ■a­ gŠti veri­ sumum af a­ildarrÝkjum ■ess Ý hag a­ yfirgefa ■a­ og taka upp sÝna fyrri sjßlfstŠ­u gjaldmi­la ß nř. Ůa­ sem einkum veldur ■essu a­ mati bankans er mi­střring Se­labanka Evrˇpusambandsins ß střriv÷xtum innan evrusvŠ­isins sem henti engan veginn ÷llum a­ildarrÝkjum ■ess. Ůetta hafi leitt af sÚr řmsar neikvŠ­ar aflei­ingar fyrir rÝkin og gert ■eim erfitt fyrir a­ hafa e­lilega stjˇrn ß hagkerfum sÝnum. (The Daily Telegraph 12/07/05)

═ aprÝl 2005 kom ˙t skřrsla frß bandarÝska fjßrfestingabankanum Morgan Stanley ■ar sem sag­i m.a. a­ evran stŠ­i frammi fyrir äbanvŠnniô ■rˇun sem gŠti haft Ý f÷r me­ sÚr endalok evrusvŠ­isins. Fjßrmßlamarka­ir vŠru Ý auknum mŠli farnir a­ hafa ßhyggjur af t.a.m. vaxandi verndarhyggju Ý Ůřzkalandi, brestum Ý fjßrmßlastjˇrn Evrˇpusambandsins (■ß einkum vegna ■ess hve erfi­lega hefur gengi­ a­ fß Frakka og Ůjˇ­verja til a­ standa vi­ st÷­ugleikasßttmßla evrusvŠ­isins) og ßhrifa stŠkkunar evrusvŠ­isins til austurs sem ■ř­i a­ enn ˇlÝkari hagkerfi muni ver­a ■ar innanbor­s. (The Daily Telegraph 20/04/05)

A­ sÝ­ustu mŠtti nefna a­ Ý vi­tali vi­ frÚttavefinn Euobserver Ý maÝ 2004 lřsti bandarÝski hagfrŠ­ingurinn og Nˇbelsver­launahafinn Milton heitinn Friedman ■eirri sko­un sinni a­ sterkar lÝkur sÚu ß ■vÝ a­ evrusvŠ­i­ kunni a­ hrynja innan fßrra ßra. Sag­ist hann fyrst og fremst hafa ßhyggjur af ■eim erfi­leikum sem ■a­ hef­i Ý f÷r me­ sÚr a­ vi­halda myntbandalagi ß milli rÝkja me­ jafn ˇlÝk efnahagskerfi, menningu og tungumßl. Sag­ist hann ennfremur telja a­ vandamßl af ■essum toga muni aukast vi­ ■a­ a­ nř a­ildarrÝki Evrˇpusambandsins taki upp evruna. Lag­i Friedman til a­ fyrri gjaldmi­lar evrurÝkjanna yr­u teknir upp aftur. (Euobserver.com 17/05/04)

Ůa­ er ■vÝ kannski ekki a­ fur­a a­ margir hafi efasemdir um evruna. Fyrir utan allt anna­ er einkennilegt Ý ljˇsi slÝkra framtÝ­arspßa a­ sumir skuli leggja ■a­ til a­ tekin ver­i upp evra hÚr ß landi Ý sta­ Ýslenzku krˇnunnar. Ekki sÝzt Ý ljˇsi ■eirrar sta­reyndar a­ ef ═sland gengur Ý Evrˇpusambandi­ og tekur upp evruna ver­ur ekki aftur sn˙i­. Eins og sta­an er Ý dag er einfaldlega ekki gert rß­ fyrir ■vÝ a­ rÝki segi skili­ vi­ sambandi­. Ůvert ß mˇti er gert rß­ fyrir ■vÝ a­ ■au rÝki, sem einu sinni gangi Ý Evrˇpusambandi­, ver­i ■ar um aldur og Švi.

Hj÷rtur J. Gu­mundsson


Heimssýn

Heimssýn

hreyfing sjálfstæðissinna í Evrópumálum, eru þverpólitísk samtök þeirra sem telja hagsmunum Íslendinga best borgið með því að halda áfram að vera sjálfstæð þjóð utan Evrópusambandsins.

Heimilisfang: Ármúla 6, 108 Reykjavík.

Sími 859 9107.


Nánar um Heimssýn

Vertu með!

Frjáls framlög

Eldri fŠrslur

Nˇv. 2019
S M Ů M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Heimsˇknir

Flettingar

  • ═ dag (21.11.): 0
  • Sl. sˇlarhring: 6
  • Sl. viku: 112
  • Frß upphafi: 0

Anna­

  • Innlit Ý dag: 0
  • Innlit sl. viku: 103
  • Gestir Ý dag: 0
  • IP-t÷lur Ý dag: 0

UppfŠrt ß 3 mÝn. fresti.
Skřringar

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband