Leita Ý frÚttum mbl.is

Nor­menn vilja kjˇsa um upps÷gn EES-samningsins

MortenHarperNor­menn hafa ßhyggjur af vÝkjandi hagsmunum Noregs vegna lagareglna ESB. Evrˇpska efnahagssvŠ­i­ er umdeilt vegna ˇendanlegs flˇ­s nřrra lagareglna ESB sem ˇgnar norrŠnum vinnumarka­i, eykur kostna­ fyrirtŠkja Ý dreifbřli vegna aukinna reglna ESB og fullveldi­ er flutt til eftirlitsstofnunarinnar EFTA (ESA) og fj÷lmargra stofnana ESB, svo sem Ý fjßrmßlagerningum. NŠrri 12.000 ESB-tilskipanir og regluger­ir hafa veri­ teknar upp Ý gegnum EES-samninginn, sem hefur breytt norsku samfÚlagi ß řmsum svi­um, ■ar ß me­al Ý geirum samfÚlagsins sem ßttu a­ vera utan samningsins, svo sem Ý sjßvar˙tvegi og landb˙na­i.

Ůetta kemur fram Ý grein eftir Morten Harper, rannsˇknarstjˇra norsku samtakanna Nei til EU.

Jafnframt kemur fram Ý greininni:á

Ůegar Noregur undirrita­i samninginn um Evrˇpska efnahagssvŠ­i­ var okkur sagt frß bŠ­i ESB og rÝkisstjˇrn Verkamannaflokksins ß ■eim tÝma a­ norskt fullveldi yr­i virt. Ůess Ý sta­ hefur samningurinn – sem gerir Noreg, ═sland og Liechtenstein a­ hluta til a­ innri marka­i ESB – leitt til stjˇrnarhßtta ESB ß nokkrum svi­um.
á
Fyrir 25 ßrum – 2. maÝ 1992 – var ■essi umdeildi EES-samningur undirrita­ur ß­ur en ■ingi­ sam■ykkti samninginn um hausti­ sama ßr.
á
Samkomulagi­ var aldrei teki­ til ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu og Ý 25 ßr er Noregur enn Ý mi­ri EES-umrŠ­u sem er ßkafari en nokkru sinni fyrr.
á
Ůessi heita umrŠ­a er a­ hluta til vegna Brexit, sem er au­vita­ ■a­ sem er a­ breytast Ý evrˇpskum stjˇrnmßlum og bř­ur upp ß nř tŠkifŠri til a­ takast ß vi­ al■jˇ­leg vi­skipti og samstarf.
á
Fyrir Noreg er ■etta tÝmi til a­ endursko­a samskipti okkar vi­ ESB, auk ■ess a­ ■rˇa tvÝhli­a vi­skiptasamb÷nd vi­ Bretland, helsta ˙tflutningsmarka­ Noregs.
á
....
Samhli­a rŠ­ur t˙lkun ESB-sßttmßlans og annarra ESB-/EES-reglna sem eru strangari og hafa enn frekari ßhrif ß norska hagsmuni me­ vÝ­tŠkara umfangi. Kostna­ur Noregs af EES-samningnum hefur tÝfaldast frß ßrinu 1992. ┴n formlegrar skuldbindingar Ý samningnum hefur norska rÝkisstjˇrnin aftur og aftur sam■ykkt a­ fjßrmagna stu­ningsߊtlanir ESB-landanna (EES-styrki og Noregs-styrki). Vegna ߊtlana ESB (rannsˇknir o.s.frv.) og kostna­ar vi­ EFTA-/EES-stofnanir, grei­ir Noregur um 650 milljˇnir punda (um 100 milljar­a ISK) ß hverju ßri til ESB og einstakra rÝkja sambandsins.
á
....
á
EES-samningurinn hefur reynst nßkvŠmlega eins og samningurinn sem Nei vi­ ESB vara­i vi­ ■egar Noregur ger­ist a­ili fyrir 25 ßrum; „grei­a, hlř­a og ■egja“. ═ Brexit-umrŠ­unni hafa sumir mŠlt fyrir EES sem m÷guleika fyrir Bretland, ■.m.t. framkvŠmdastjˇrn ESB. En kennslustundin frß Noregi, eftir reynslu Ý aldarfjˇr­ung, er s˙ a­ Ý EES er landi­ ekki fŠrt um a­ stjˇrna eigin mßlum. Og ■a­ sem kann a­ hafa veri­ Štla­ sem tÝmabundi­ fyrirkomulag daga­i uppi Ý ßratugi. EES-samningurinn var reyndar ger­ur til a­ undirb˙a a­ild Noregs a­ ESB – sem ■jˇ­in hafna­i sÝ­an Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu 1994.
á
Vi­ Ý Nei vi­ ESB viljum skipta EES-samningnum ˙t gegn nřjum vi­skiptasamningi og krefjumst ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um upps÷gn EES-samningsins. Vi­ erum viss um a­ ■a­ vŠri betra a­ eiga vi­skipti ß j÷fnum skilmßlum vi­ ESB en a­ vera sam■Štt inn Ý innri marka­inn og „frelsi“ hans, frjßlst flŠ­i v÷ru, ■jˇnustu, fjßrmagns og vinnuafls.
á
TvŠr nřlegar sko­anakannanir, ß vegum Nei vi­ ESB og framkvŠmdar af Sentio, sta­festu opinberan stu­ning vi­ ■essa mikilvŠgu kr÷fu. ═ fyrsta lagi: Mikill meirihluti hefur ßhuga ß a­ segja upp EES-samningnum: 47% eru fylgjandi ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um a­ Noregur yfirgefi EES, en a­eins 20% hafna slÝkri ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu.
á
Nor­menn eru einnig gagnrřnni ß EES en ß­ur. Kannanir undanfarin ßr hafa sřnt meirihlutastu­ning Nor­manna vi­ EES, en ■etta er n˙ a­ breytast. Enn er mikill fj÷ldi ˇviss Ý afst÷­u sinni – 46% – en me­al ■eirra sem taka ■ßtt sty­ja a­eins 23% EES og 31% vilja eiga vi­skipti Ý sta­inn. Ef a­eins eru teknir ■eir sem tˇku afst÷­u er meirihluti gegn veru Ý EES, nŠstum 60% ß mˇti 40%.
á
Mikill meirihluti er ß mˇti ESB, sem hefur veri­ st÷­ugt Ý kringum 70% Ý nokkur ßr. Verkamannaflokkurinn, sem er stŠrsti stjˇrnmßlaflokkur Noregs, breytti nřlega um afst÷­u og hefur hŠtt vi­ ■a­ markmi­ a­ koma Noregi inn Ý ESB. N˙ er forsŠtisrß­herrann okkar, Erna Solberg, a­ ver­a sÝ­ust Ý sÝnum flokki fylgjandi a­ild a­ ESB. Samstarfsflokkur hennar Ý rÝkisstjˇrn, Framfaraflokkurinn, er gegn a­ild a­ ESB og vill endursemja um nřjan EES-samning (en vill ekki ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um EES). EES-samningurinn Štti a­ vir­a norskt fullveldi og Noregur Štti a­ geta hafna­ ■eim reglum sem vi­ Šttum ekki a­ hafa. 25 ßrum sÝ­ar er augljˇst a­ Noregur hefur nokkrum sinnum gefi­ eftir stjˇrnvaldsßkvŠ­i. RÚttur Noregs og EFTA-samstarfsa­ila okkar til a­ hafna nřjum ESB-lagareglum er Ý EES-samningnum, en hefur ßvallt veri­ svŠf­ur. ═ nokkurn tÝma hafna­i Noregur ■ri­ju pˇsttilskipunum ESB, en n˙verandi borgaralega rÝkisstjˇrn drˇ til baka ■ß h÷fnun. NeitunarßkvŠ­i samningsins hafa aldrei veri­ notu­ til a­ tryggja varanlegar undantekningar fyrir Noreg.
á
═ norsku EES-umrŠ­unni er miki­ tala­ um a­ nota „rřmi fyrir innlent frelsi“, ■a­ er a­ segja, a­ finna fyrirkomulag til a­ sni­ganga e­a draga ˙r neikvŠ­um ßhrifum regluverks ESB. Ůetta segir eitthva­ um hve mˇtsagnakenndur og ˇskynsamlegur EES-samningurinn hefur reynst vera.
á
Lykilatri­i Ý nřju skřrslunni „25 ßr Ý EES“, er hvernig EES-samningurinn veldur einkum ska­a ß norska atvinnulÝfinu. EES-skřrslan sřnir hvernig norsk l÷g, kjarasamningar og ILO-samningar (Al■jˇ­avinnumßlastofnunin) vÝkja fyrir reglum ESB/EES.
á
═ umdeildum ˙rskur­i Ý lok sÝ­asta ßrs fylgdi HŠstirÚttur rß­gj÷f EFTA-dˇmstˇlsins og setti reglur ESB um frelsi fyrirtŠkja framar rÚtti verkamanna og 137. ßkvŠ­i Al■jˇ­a Vinnumßlastofnunarinnar um hafnarverkamenn. Nokkur verkalř­sfÚl÷g krefjast ■ess n˙ a­ Noregur yfirgefi EES.
á
Noregur er mikill framlei­andi orku. FramkvŠmdastjˇrn Evrˇpusambandsins vill tengja Noreg eins nßi­ og unnt er vi­ ESB-orkukerfi­ og stefnir a­ fimmta frelsinu: frjßlsu orkuflŠ­i. Meirihluti ESB-orkul÷ggjafarinnar er talinn falla undir Evrˇpska efnahagssvŠ­i­ og gerir ■vÝ samninginn a­ verkfŠri ESB til a­ sam■Štta Noreg Ý orkukerfi­.
á
Nßnast ekkert hefur meiri ■ř­ingu fyrir norskan i­na­ en langtÝma a­gengi a­ raforku ß samkeppnishŠfu ver­i. SÝfellt meiri ˙tflutningur rafmagns til meginlandsins og Bretlands getur leitt til ■ess a­ Noregur ■urfi a­ grei­a hŠrra raforkuver­ fyrir sÝn not. A­eins vi­ ■jˇ­arorkakreppu getur Noregur komi­ Ý veg fyrir ˙tflutning raforku. A­ ÷­ru leyti stjˇrnast allt af samkeppnisreglum ESB/EES.
á
Stu­ningsmenn EES sty­jast enn vi­ sama hrŠ­slußrˇ­urinn og ßri­ 1992: a­ vi­ ver­um a­ hafa EES-samning um a­ selja v÷rur til ESB. Ůessi ßrˇ­ur var mj÷g villandi ßri­ 1992 – og er ■a­ enn Ý dag. Norski i­na­urinn haf­i frjßlsan a­gang a­ ÷llum ˙tflutningi til Evrˇpusambandsins fyrir EES – og ■essi frÝverslunarsamningur myndi enn gilda ef EES-samningnum yr­i sagt upp.
á
Reyndar fˇr stŠrri hluti ˙tflutnings til ESB-landa (■ß EU12) fyrir EES-samninginn en raunin er Ý dag. Ef eitthva­ sřnir ■etta greinilega a­ EES-samningurinn er ekki forsenda fyrir vi­skiptum vi­ ESB. Meira en 150 l÷nd utan hins sameiginlega marka­s selja v÷rur til ESB.
á
Ekkert ■eirra ■arf a­ breyta l÷ggj÷f sinni e­a gefa eftir fullveldi til a­ selja v÷rur sÝnar til ESB. Ůetta ß einungis vi­ um Noreg, ═sland og Liechtenstein og ■a­ er ■essi undirgefni fyrir ESB-l÷ggj÷finni sem gerir EES-samninginn svo ˇ■olandi.
á
25 ßr Ý EES hefur veri­ meira en nˇg.

H÷fundur er rannsˇknarstjˇri „Nej til EU“-samtakanna norsku.


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Heimssýn

Heimssýn

hreyfing sjálfstæðissinna í Evrópumálum, eru þverpólitísk samtök þeirra sem telja hagsmunum Íslendinga best borgið með því að halda áfram að vera sjálfstæð þjóð utan Evrópusambandsins.

 

Sími 895 5334 (Haraldur Ólafsson, formaður)


Nánar um Heimssýn

Vertu með!

Frjáls framlög

Eldri fŠrslur

Feb. 2021
S M Ů M F F L
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28            

Heimsˇknir

Flettingar

  • ═ dag (27.2.): 16
  • Sl. sˇlarhring: 18
  • Sl. viku: 85
  • Frß upphafi: 992009

Anna­

  • Innlit Ý dag: 13
  • Innlit sl. viku: 75
  • Gestir Ý dag: 12
  • IP-t÷lur Ý dag: 12

UppfŠrt ß 3 mÝn. fresti.
Skřringar

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband