Leita í fréttum mbl.is

Af hverju eru vextir hćrri hér en í nágrannalöndunum?

Ađ undanförnu hefur átt sér stađ umrćđa um ţađ ađ vextir séu hćrri hér en í ýmsum nágrannalöndum okkar. ESB-ađildarsinnar vilja sumir meina ađ ástćđa hárra vaxta sé sá gjaldmiđill sem viđ notum. Á móti hafa ýmsir, m.a. forsćtisráđherra, bent á ađ vextir séu mjög misjafnir í evrulöndunum og ađ ástćđa fyrir lágum vöxtum ţar nú sé hiđ efnahagslega kul sem ţar á sér stađ. Undir ţetta taka hagfrćđingar. 

Spyr.is birtir svar viđ ofangreindri spurningu en vefurinn beindi spurningunni til Seđlabanaka Íslands og fékk ţađ svar sem ađ neđan greinir.

Texti Spyr.is er svohljóđandi:

Af hverju eru vextir hćrri hér en í öđrum löndum?

Lesandi sendi fyrirspurn um hvers vegna vextir hér á landi vćru svona háir og af hverju ţeir vćru ekki eins og á Norđurlöndum. Í svari frá Seđlabanka Íslands, er bent á fyrirlestur Ţórarins G. Péturssonar, ađalhagfrćđings Seđlabanka Íslands, sem haldin var hjá félagi atvinnurekanda í september sl. Ţar kemur fram ađ Seđlabankanum hafi tekist ađ koma verđbólgu úr tćplega 20% í kjölfar fjármálakreppunnar í 2,5% markmiđ bankans snemma árs 2014. Síđan hefur verđbólgan hjađnađ enn frekar í kjölfar lćkkunar á heimsmarkađsverđi olíu. 

Verđbólgan hefur aukist á ný og er enn undir markmiđi og er svipuđ og í mörgum iđnríkum. Hagvöxtur hefur veriđ töluvert meiri hér á landi en í flestum öđrum iđnríkjum og hefur veriđ hátt í tvöfalt meiri á fyrri hluta ársins, en í flestum ţeirra. Ţórarinn segir ađ slök efnahagsţróun hér á landi yfir langan tíma, hafa gert ţađ ađ verkum ađ trúverđugleiki verđbólgumarkmiđsins hafi hlotiđ skađa og ţađ taki langan tíma ađ bćta ţađ. 

Hefđbundnar peningastefnureglur gefa til kynna ađ vextir í öđrum iđnríkjum eiga ađ vera mjög lágir og jafnvel neikvćđir vćri ţađ mögulegt. Sambćrilegar reglur gefa ţađ til kynna ađ vextir hér á landi eigi ađ vera töluvert hćrri og ađ núverandi vaxtastig sé ekki svo fjarri lagi. 

 

Lesandi spyr:

Af hverju eru vextir svona háir á Íslandi? 7-8 prósent vextir af íbúđalánum? Af hverju eru vextir ekki eins og á Norđurlöndunum? Hver rćđur vöxtunum í bönkunum?        

Spyr.is leitađi til Seđlabankans og fyrir ţeirra hönd svarađi Stefán Jóhann Stefánsson, ritstjóri: 

„Til ađ svara ţessum spurningum hef ég kosiđ ađ taka nokkra punkta úr nýlegum fyrirlestri Ţórarins G. Péturssonar, ađalhagfrćđings Seđlabanka Íslands, sem hann flutti hjá félagi atvinnurekenda. Ţar spyr Ţórarinn af hverju vextir séu hćrri hér en í öđrum iđnríkjum.
 
Í fyrirlestri Ţórarins kemur fram ađ Seđlabankanum hafi tekist ađ koma verđbólgu úr tćplega 20% í kjölfar fjármálakreppunnar í 2,5% markmiđ bankans snemma árs 2014 og ađ síđan hafi verđbólgan hjađnađ enn frekar í kjölfar lćkkunar á heimsmarkađsverđi olíu. Verđbólgan hafi aukist á ný og sé enn undir markmiđi og svipuđ og í ýmsum öđrum iđnríkjum en meiri en í ţeim ríkjum ţar sem verđbólga er minnst.
 
Í ágústspá Seđlabankans hafi veriđ taliđ ađ slakinn í ţjóđarbúinu hafi veriđ horfinn í byrjun árs og ađ framleiđsluspenna myndist í ár sem nemur liđlega 1% af framleiđslugetu. Í flestum öđrum iđnríkjum sé hins vegar töluverđur slaki enn talinn vera fyrir hendi, t.d. er hann talinn vera um 2% af framleiđslugetu í Bandaríkjunum og á evrusvćđinu. Hagvöxtur mćldist 5,2% á fyrri hluta ársins hér á landi en var t.d. 2,8% í Bandaríkjunum og einungis 1,1% á evrusvćđinu. Hagvöxtur hafi ţví veriđ töluvert meiri hér á landi en í flestum öđrum iđnríkjum og hafi veriđ hátt í tvöfalt meiri á fyrri hluta ársins en í flestum ţeirra.
 
Nafnvöxtur eftirspurnar hefur einnig veriđ verulega meiri hér á landi en í öđrum iđnríkjum – ađ hluta til vegna kröftugs viđskiptakjarabata í kjölfar lćkkunar olíuverđs (en ţađ á einnig viđ um flest hinna ríkjanna). Nafnvöxtur vergrar landsframleiđslu var ríflega 13% á fyrri hluta ársins en á bilinu 0-5% í hinum ríkjunum.
 
Ţá hafi launhćkkanir hér á landi jafnframt veriđ langt umfram ţađ sem ţekkist í öđrum iđnríkjum: á fyrri hluta ársins hćkkađi launakostnađur á framleidda einingu (hćkkun launakostnađar umfram framleiđnivöxt) um ríflega 8% en um ˝-2˝% í ţeim ríkjum sem til samanburđar eru. Og ţessi munur á eftir ađ aukast enn frekar ţegar nýgerđir kjarasamningar koma ađ fullu til framkvćmda.
 
Ţá kemur fram í fyrirlestri Ţórarins ađ ţessi ţróun sé ekki ný af nálinni: launakostnađur á framleidda einingu hafi ítrekađ hćkkađ langt umfram ţađ sem ţekkist međal annarra iđnríkja – sérstaklega frá miđjum síđasta áratug. Međalhćkkun launakostnađar hér á landi frá 2000 sé 5,2% en 1,3% međal annarra OECD-ríkja. Ţađ leiđi til versnandi samkeppnisstöđu ţjóđarbúsins og viđvarandi ţrýstings á gengi krónunnar og ţar međ á verđbólgu.
 
Slök efnahagsstjórnun hér á landi yfir langan tíma geri ţađ ađ verkum ađ trúverđugleiki verđbólgumarkmiđsins – hinnar peningalegu kjölfestu hagstjórnar – hafi beđiđ hnekki og ţađ taki jafnan langan tíma ađ bćta. Ţađ krefjist ađhaldssamari peningastefnu en ella og dragi úr möguleikum hennar til ađ styđja viđ raunhagkerfiđ á samdráttartímum.
 
Ţá segir Ţórarinn, og er ţá kannski komiđ ađ kjarna svarsins, ađ hefđbundnar peningastefnureglur gefi til kynna ađ vextir í öđrum iđnríkjum eigi ađ vera mjög lágir og jafnvel verulega neikvćđir vćri ţađ mögulegt (eins og t.d. í Bandaríkjunum). Sambćrilegar reglur gefi hins vegar til kynna ađ vextir hér á landi eigi ađ vera töluvert hćrri og ađ núverandi vaxtastig sé ekki svo fjarri lagi.“

« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Heimssýn

Heimssýn

hreyfing sjálfstæðissinna í Evrópumálum, eru þverpólitísk samtök þeirra sem telja hagsmunum Íslendinga best borgið með því að halda áfram að vera sjálfstæð þjóð utan Evrópusambandsins.

Heimilisfang: Ármúla 6, 108 Reykjavík.

Sími 859 9107.


Nánar um Heimssýn

Vertu með!

Frjáls framlög

Eldri fćrslur

Ágúst 2019
S M Ţ M F F L
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (23.8.): 0
  • Sl. sólarhring: 16
  • Sl. viku: 988
  • Frá upphafi: 0

Annađ

  • Innlit í dag: 0
  • Innlit sl. viku: 877
  • Gestir í dag: 0
  • IP-tölur í dag: 0

Uppfćrt á 3 mín. fresti.
Skýringar

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband